Fen Bilimleri · Konu anlatımı ve çözümlü örnekler
Maddenin hâlleri ve hâl değişimleri
Katı, sıvı ve gazın temel özelliklerini; erime, donma, buharlaşma ve yoğuşmayı günlük örneklerle öğren.
DersDinle içerik rehberi · Güncelleme: 4 Kasım 2026
Kısa cevap
Günlük yaşamda sık karşılaştığımız madde hâlleri katı, sıvı ve gazdır. Katıların belirli şekli ve hacmi vardır. Sıvıların belirli hacmi vardır fakat bulundukları kabın şeklini alırlar. Gazlar bulundukları kabın hacmini dolduracak biçimde yayılırlar.
Su üzerinden hâl değişimleri
Buzun sıvı suya dönüşmesine erime, suyun buza dönüşmesine donma denir. Sıvı suyun gaz hâline geçmesi buharlaşma; su buharının sıvıya dönüşmesi yoğuşmadır. Bunlar suyun fiziksel hâlini değiştirir; su başka bir maddeye dönüşmez.
Buharlaşma ve kaynama farkı
Buharlaşma sıvının yüzeyinde gerçekleşir ve farklı sıcaklıklarda olabilir. Kaynama ise belirli basınçta kaynama sıcaklığına ulaşıldığında sıvının içinde de gaz kabarcıkları oluşmasıyla gerçekleşir. Islak çamaşırların kuruması için suyun kaynaması gerekmez.
Günlük yaşam örneği
Soğuk bir bardağın dışındaki damlalar genellikle bardağın içinden sızan su değildir. Havadaki su buharı soğuk yüzeyde yoğuşur. Gözlem ile açıklamayı ayır: damlaları görmek gözlemdir; neden oluştuğunu söylemek açıklamadır.
Kendini kontrol et
Buzun erimesi, ıslak zeminin kuruması ve buzdolabındaki suyun donması hangi değişimlerdir? Sırasıyla erime, buharlaşma ve donma. Sıcak suyla deney yapmak yerine bu örnekleri çizerek karşılaştır; sıcak yüzeylere dokunma.